Πώς μια κάζουαλ εικόνα στο ίντερνετ συμπυκνώνει το νόημα της σύγχρονης ψυχολογίας

Από Κοραλία Ξεπαπαδέα 12 Ιανουαρίου 2019

Κάτι που ο Φρόυντ δε θα μπορούσε ποτέ να φανταστεί.

Είμαστε όλοι, λίγο ή πολύ, εξοικειωμένοι με το τι εστί ίντερνετ, «κάψιμο» και μεταμοντέρνο τρολ.

Ωστόσο, πέρα απ’ τον κάθε κριτικό αντίλογο στον τεχνολογικό υπερκόσμο που ζούμε (Δεν είμαστε εδώ για να παράγουμε τεχνοφοβία), είναι εξαιρετικά εντυπωσιακό το πώς πλέον μια απλή και ουσιαστικά κάζουαλ, καθημερινή εικόνα, μπορεί με δυο απόλυτα λακωνικές φράσεις να αφηγηθεί μια ολόκληρη ιστορία.

Στο σύγχρονο ψηφιακό κόσμο, όπου τα social media είναι σχεδόν η μισή μας μέρα, βομβαρδιζόμαστε καθημερινά από αμέτρητες πληροφορίες, εικόνες και κατακερματισμένες αφηγήσεις, τις οποίες τις περισσότερες φορές δεν έχουμε καν το χρόνο να επεξεργαστούμε. Το είδες, έκανες καταλάθως ένα scroll down και άντε γεια. Μια ακόμη αχρείαστη εντύπωση στο πίσω μέρος του εγκεφάλου.

Αφορμή για το άρθρο στάθηκε μια φωτογραφία, η οποία μας κέντρισε το ενδιαφέρον και μας φάνηκε ιδιαίτερα χιουμοριστική, πικρά χιουμοριστική για την ακρίβεια, χωρίς να καταλάβουμε ακριβώς και απευθείας το λόγο.

Η φωτογραφία είναι αυτή και μπορείς να τη βρεις άνετα στο instagram ή το facebook.

Το χιούμορ ενός ανθρώπου («You’re so funny») με τη φροϊδική σημασία του όρου, είναι ένας αμυντικός μηχανισμός και προκύπτει από μια βιωματική συνθήκη, παρόμοια μ’ αυτή που περιγράφει ο/η τάδε στην εικόνα. Το χιούμορ, σύμφωνα με το «μπαμπά» της ψυχοθεραπείας, επιτρέπει σε κάποιον να εκφράσει τις καταστάσεις αυτές που του προκάλεσαν άγχος ή πόνο. Εξ’ου και το «Thanks, it’s the trauma».

Η επιχειρούμενη σάτιρα, αλλά και γενικά το μαύρο χιούμορ, ανάγονται σε θλιβερές καταστάσεις και γεγονότα, τουτέστιν σε αναμνήσεις απ’ την παιδική ηλικία, ασυνείδητους παράγοντες και τραυματικές εμπειρίες.

Πράγματι: Η φωτογραφία το λέει απλά, λιτά και απέριττα, χωρίς φροϊδικούς όρους και εξειδικευμένο λεξιλόγιο. Υπηρετεί, ωστόσο, το νόημα αυτού που θέλει να επικοινωνήσει μαζί μας άπταιστα, σχεδόν αφοπλιστικά.

Ίσως, όποιος έχει βιώσει «τραύμα», όποιος έχει πονέσει, είτε ωριμάζει νωρίτερα είτε αναπτύσσει μια ιδιαίτερη αίσθηση και έφεση στο χιούμορ, έτσι ώστε να μπορεί τελικά να απαντήσει με αφοπλιστική ειλικρίνεια, του τύπου: «Ευχαριστώ, είναι το τραύμα». (Από ανθρώπους φτιάχνονται οι εικόνες στο ίντερνετ, αλλά και το ίδιο το ίντερνετ στην τελική.)

Το νόημα της δυτικής ψυχολογίας σε δύο φράσεις, μέσα από έναν ειλικρινέστατο σαρκασμό και κυνισμό, που μόνο οι άνθρωποι της εποχής μας μπορούν να καταλάβουν.

Ποιος να το έλεγε στο Φρόυντ όταν έκανε τις διαλέξεις του σε πανεπιστήμια στις αρχές του 20ου αιώνα, ότι τα διακυβεύματα της σύγχρονης ψυχολογίας θα αποτελούσαν, σχεδόν 100 χρόνια αργότερα, αντικείμενο ακατέργαστου χιούμορ, σε ένα παγκόσμιο σύστημα υπολογιστών που λέγεται ίντερνετ.

Δες κι αυτό: Οι ερωτήσεις που κάνουμε στη Google ξεπερνάνε πλέον ΚΑΘΕ φαντασία…