Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο: Μεταπτυχιακό στις Αθλητικές Σπουδές

Από neolaia.gr Team 14 Νοεμβρίου 2016

εαπ-new-logo

Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο 

Το Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών «Αθλητικές Σπουδές: Κοινωνιολογία, Ιστορία, Ανθρωπολογία» στοχεύει στην παροχή εξειδικευμένης γνώσης αναφορικά με ζητήματα κοινωνικής και πολιτισμικής ιστορίας, κοινωνιολογίας, ανθρωπολογίας και πολιτισμικών σπουδών του αθλητισμού και των σπορ, μέσω της διασύνδεσης θεωρητικής γνώσης και ερευνητικής πρακτικής.

Η μελέτη του αθλητισμού και των σπορ αναπτύχθηκε δειλά στο πρώτο μισό του 20ου αιώνα στα Τμήματα Φυσικής Αγωγής Πανεπιστημίων της Βορείου Αμερικής και της Δυτικής Ευρώπης. Από τη δεκαετία του 1970 και εντεύθεν παρατηρείται ένα ακαδημαϊκό ενδιαφέρον για τις ιστορικές, κοινωνικές και πολιτισμικές διαστάσεις του αθλητισμού από τη σκοπιά των κοινωνικών επιστημών. Αυτή η επιστημονική δραστηριότητα γύρω από τον αθλητισμό κορυφώθηκε τα τελευταία είκοσι χρόνια στο εξωτερικό με τον πολλαπλασιασμό των μελετών και των ερευνητικών προγραμμάτων για τα σπορ και τη φυσική αγωγή, τη δημιουργία εξειδικευμένων προγραμμάτων προπτυχιακών και μεταπτυχιακών σπουδών στον αθλητισμό, τη συγκρότηση ερευνητικών κέντρων και την έκδοση αντίστοιχων επιστημονικών περιοδικών.

Στην Ελλάδα, ωστόσο, ο αθλητισμός αποτελεί έως σήμερα ένα σχετικά περιθωριακό γνωστικό αντικείμενο στο χώρο των κοινωνικών επιστημών, λόγω της κυριαρχίας στερεοτύπων, προκαταλήψεων και μυθολογιών που θέλουν τον αθλητισμό μια «εφήμερη» και «μη εμπρόθετη φυσική δραστηριότητα» του «ελεύθερου χρόνου», ή «πεδίο εγγενούς παραβατικότητας και ανομίας». Το αποτέλεσμα είναι η μελέτη των σπορ να αποτελεί πεδίο ηγεμόνευσης των επιστημόνων της φυσικής αγωγής, που σε ό,τι αφορά στις κοινωνικές διαστάσεις τους περιορίζονται σε ζητήματα όπως η ψυχολογία της άθλησης και της αθλητικής επίδοσης, ή η ιστορία της φυσικής αγωγής και των αθλητικών αναμετρήσεων. Επιπλέον, η «αθλητική ιστορία» σε σημαντικό βαθμό διαμορφώνεται στο εσωτερικό της αθλητικής κοινότητας, από αθλητικογράφους και αθλητικούς παράγοντες, οι οποίοι συχνά αναπαράγουν μύθους των ίδιων των αθλητικών κόσμων σχετικούς με αθλητικούς ήρωες και στιγμές «αθλητικής δόξας». Από μια άλλη σκοπιά, οι κοινωνικές και πολιτισμικές διαστάσεις του αθλητισμού και των σπορ αποτελούν αντικείμενο «ποινικών-εγκληματολογικών» και απλουστευτικών «ψυχολογικών» προσεγγίσεων στο πλαίσιο του δημόσιου λόγου των ΜΜΕ, ή ενός μη-ακαδημαϊκού λόγου που, παρότι διεκδικεί επιστημονικό κύρος, εντάσσεται περισσότερο στην ιδεολογική συγκρότηση και την εφαρμογή πολιτικών καταστολής και κοινωνικού ελέγχου του αθλητισμού.

Έστω με καθυστέρηση, ωστόσο, όλο και περισσότεροι ακαδημαϊκοί και ερευνητές από το χώρο των κοινωνικών επιστημών στη χώρα μας στρέφονται τα τελευταία χρόνια προς τη συστηματική μελέτη και τη διδασκαλία ζητημάτων σχετικών με τις πολύπλευρες και σύνθετες κοινωνικές και πολιτισμικές διαστάσεις του αθλητισμού και των σπορ. Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν δύο έρευνες για τους κόσμους των φιλάθλων που πραγματοποίησαν τα τμήματα Κοινωνιολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου και του Πανεπιστημίου Κρήτης, η διδασκαλία αντίστοιχων προπτυχιακών και μεταπτυχιακών μαθημάτων στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και το Πανεπιστήμιο Κρήτης, η έκδοση πρωτότυπων μονογραφιών και συλλογικών τόμων, ή μεταφράσεων σημαντικών ξενόγλωσσων έργων σχετικών με τα συγκεκριμένα ζητήματα.

Όλα τα παραπάνω μαρτυρούν πως ο αθλητισμός και τα σπορ αποτελούν ένα υπό διαμόρφωση ακόμα, αλλά δυναμικό πεδίο έρευνας και διδασκαλίας για τις κοινωνικές επιστήμες στη χώρα μας. Στο πλαίσιο αυτό, η δημιουργία ενός εξειδικευμένου μεταπτυχιακού προγράμματος σπουδών, του πρώτου προγράμματος κοινωνικής, πολιτισμικής και ιστορικής έρευνας του αθλητισμού στην Ελλάδα, μπορεί να δώσει νέα δυναμική στην ανάπτυξη του συγκεκριμένου διεπιστημονικού πεδίου, λειτουργώντας εκτός των άλλων ως φορέας συντονισμού και δικτύωσης όσων ασχολούνται με αυτό.